<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="id">
	<id>https://wiki.unissula.ac.id/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Kelengkungan_ruang-waktu</id>
	<title>Kelengkungan ruang-waktu - Riwayat revisi</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wiki.unissula.ac.id/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Kelengkungan_ruang-waktu"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.unissula.ac.id/index.php?title=Kelengkungan_ruang-waktu&amp;action=history"/>
	<updated>2026-09-16T06:32:22Z</updated>
	<subtitle>Riwayat revisi halaman ini di wiki</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.46.0</generator>
	<entry>
		<id>https://wiki.unissula.ac.id/index.php?title=Kelengkungan_ruang-waktu&amp;diff=12366&amp;oldid=prev</id>
		<title>Maintenance script: Presentation V4: sitasi, referensi, Math, Wikimedia Commons, dan atribusi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.unissula.ac.id/index.php?title=Kelengkungan_ruang-waktu&amp;diff=12366&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-08-25T23:06:26Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Presentation V4: sitasi, referensi, Math, Wikimedia Commons, dan atribusi&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw-interface=&quot;&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;id&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Revisi sebelumnya&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Revisi per 25 Agustus 2026 23.06&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Baris 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Baris 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Dalam teori &lt;/del&gt;[[&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;relativitas umum]] &#039;&#039;&#039;Kelengkungan ruang waktu&#039;&#039;&#039; ([[bahasa Inggris]]&lt;/del&gt;: &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;Curvature of &lt;/del&gt;Spacetime&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;) adalah [[ruang waktu]] melengkung yang disebabkan oleh objek masif, dan efek lengkungan pada objek itulah yang disebut [[gravitasi]]. Jadi, secara lokal, ruang waktu melengkung di sekitar objek yang bermassa. Ini juga dapat disebabkan oleh [[gelombang gravitasi]] (riak dalam ruang-waktu) dihasilkan dari peristiwa [[astrofisika]] seperti [[tabrakan bintang]], yang menyebabkan perubahan kecil dalam gravitasi dan meregangkan serta memperpendek jarak di [[Bumi&lt;/del&gt;]]&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;File&lt;/ins&gt;:&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Spacetime_curvature.png|thumb|right|280px|&lt;/ins&gt;Spacetime &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;curvature&lt;/ins&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ide kelengkungan ruang-waktu berawal dari [[matematika]]. Saat mencari matematika yang dapat mewujudkan Prinsip Kesetaraannya, [[Einstein]] diarahkan ke [[Persamaan Riemannian|persamaan geometri Riemannian]]. Dan, persamaan ini menggambarkan kelengkungan empat dimensi, bagi mereka yang dapat memvisualisasikannya. Soalnya, ahli matematika tidak dibatasi oleh kendala fisik; persamaan yang memiliki arti fisik dalam tiga dimensi dapat digeneralisasikan secara [[aljabar]] ke seluruh dimensi.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Dalam teori [[relativitas umum]] &#039;&#039;&#039;Kelengkungan ruang waktu&#039;&#039;&#039; ([[bahasa Inggris]]: &#039;&#039;Curvature of Spacetime&#039;&#039;) adalah [[ruang waktu]] melengkung yang disebabkan oleh objek masif, dan efek lengkungan pada objek itulah yang disebut [[gravitasi]]. Jadi, secara lokal, ruang waktu melengkung di sekitar objek yang bermassa.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://skyandtelescope.org/astronomy-resources/curvature-of-spacece/ Curvature of Space Is space flat or curved?]. &#039;&#039;Sky &amp;amp; Telescope&#039;&#039;. 2014-08-08.&amp;lt;/ref&amp;gt; Ini juga dapat disebabkan oleh [[gelombang gravitasi]] (riak dalam ruang-waktu) dihasilkan dari peristiwa [[astrofisika]] seperti [[tabrakan bintang]], yang menyebabkan perubahan kecil dalam gravitasi dan meregangkan serta memperpendek jarak di [[Bumi]].&amp;lt;ref&amp;gt;Amber Dance. [https://www.nature.com/articles/d41586-020-02212-9 Measuring ripples in the curvature of space-time]. &#039;&#039;Nature&#039;&#039;. 2020-07-27. Vol. 583 (7818). hlm. 872–872. doi:10.1038/d41586-020-02212-9.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ide kelengkungan ruang-waktu berawal dari [[matematika]]. Saat mencari matematika yang dapat mewujudkan Prinsip Kesetaraannya, [[Einstein]] diarahkan ke [[Persamaan Riemannian|persamaan geometri Riemannian]]. Dan, persamaan ini menggambarkan kelengkungan empat dimensi, bagi mereka yang dapat memvisualisasikannya. Soalnya, ahli matematika tidak dibatasi oleh kendala fisik; persamaan yang memiliki arti fisik dalam tiga dimensi dapat digeneralisasikan secara [[aljabar]] ke seluruh dimensi.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.quantum-field-theory.net/space-time-curvature-relativity/ Space-Time Curvature and Relativity]. &#039;&#039;Quantum Field Theory&#039;&#039;. 2015-02-27.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Konsep ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Konsep ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Prinsip Einstein merinci bagaimana gravitasi mengganggu ruang dan waktu. Salah satu manifestasinya yang paling menarik adalah [[Dilatasi waktu|pelebaran waktu]] akibat gravitasi. Efek ini telah dibuktikan dengan membandingkan jam dengan ketinggian yang berbeda seperti di pegunungan, di lembah, dan luar angkasa.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://earthsky.org/space/clocks-gravity-limits-of-relativity Clocks, gravity and the limits of relativity EarthSky.org]. &#039;&#039;earthsky.org&#039;&#039;.&amp;lt;/ref&amp;gt; Einstein tidak pernah benar-benar memperhatikan geometri [[medan gravitasi]] atau (selanjutnya) [[medan elektromagnetik]]; memang, dia berpikir bahwa pernyataan Relativitas Umum membuat geometri gravitasi.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1355219813000695 Why Einstein did not believe that general relativity geometrizes gravity]. &#039;&#039;Studies in History and Philosophy of Science Part B: Studies in History and Philosophy of Modern Physics&#039;&#039;. 2014-05-01. Vol. 46. hlm. 316–326. doi:10.1016/j.shpsb.2013.08.002.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Prinsip Einstein merinci bagaimana gravitasi mengganggu ruang dan waktu. Salah satu manifestasinya yang paling menarik adalah [[Dilatasi waktu|pelebaran waktu]] akibat gravitasi. Efek ini telah dibuktikan dengan membandingkan jam dengan ketinggian yang berbeda seperti di pegunungan, di lembah, dan luar angkasa. Einstein tidak pernah benar-benar memperhatikan geometri [[medan gravitasi]] atau (selanjutnya) [[medan elektromagnetik]]; memang, dia berpikir bahwa pernyataan Relativitas Umum membuat geometri gravitasi.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dalam penjelasan klasik gravitasi Newton, bumi ingin bergerak secara [[inersia]], yaitu seragam dalam garis lurus. Gaya gravitasi dari [[matahari]] membelokkannya dan menyebabkannya bergerak dalam [[orbit elips]] mengelilingi matahari. [[Teori relativitas]] umum Einstein 1915 menyatakan bahwa apa yang dirasakan sebagai gravitasi muncul dari kelengkungan ruang-waktu oleh materi dan energi.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;[https://newsroom.ucla.edu/releases/einstein-general-relativity-theory-questioned-ghez Einstein’s general relativity theory is questioned but still stands ‘for now,’ team reports]. &#039;&#039;UCLA&#039;&#039;.&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Steven Weinstein. [https://plato.stanford.edu/archives/sum2019/entries/quantum-gravity/ The Stanford Encyclopedia of Philosophy]. Metaphysics Research Lab, Stanford University. 2019.&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;Dalam teori Einstein, kehadiran matahari mengganggu - yaitu, kurva - struktur ruang-waktu. Bumi kemudian hanya bergerak secara inersia di ruang waktu baru yang terganggu ini. Ia mengikuti lintasan inersia, tetapi lintasan itu telah terdistorsi sehingga ia berakhir di elips di ruang sekitar matahari; atau, lebih tepatnya, lintasan heliks yang mengelilingi [[garis dunia]] matahari dalam ruang waktu.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.pitt.edu/~jdnorton/teaching/HPS_0410/chapters/general_relativity/ General Relativity]. &#039;&#039;www.pitt.edu&#039;&#039;.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dalam penjelasan klasik gravitasi Newton, bumi ingin bergerak secara [[inersia]], yaitu seragam dalam garis lurus. Gaya gravitasi dari [[matahari]] membelokkannya dan menyebabkannya bergerak dalam [[orbit elips]] mengelilingi matahari. [[Teori relativitas]] umum Einstein 1915 menyatakan bahwa apa yang dirasakan sebagai gravitasi muncul dari kelengkungan ruang-waktu oleh materi dan energi. Dalam teori Einstein, kehadiran matahari mengganggu - yaitu, kurva - struktur ruang-waktu. Bumi kemudian hanya bergerak secara inersia di ruang waktu baru yang terganggu ini. Ia mengikuti lintasan inersia, tetapi lintasan itu telah terdistorsi sehingga ia berakhir di elips di ruang sekitar matahari; atau, lebih tepatnya, lintasan heliks yang mengelilingi [[garis dunia]] matahari dalam ruang waktu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Efek ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Efek ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ketika sedang mengerjakan persamaan untuk teori relativitas umumnya, Einstein menyadari bahwa benda masif menyebabkan distorsi dalam ruang waktu. Bayangkan meletakkan tubuh besar dalam trampolin. Sebuah kelereng yang berguling-guling di tepinya akan berputar ke dalam menuju titik, ditarik dengan cara yang sama seperti gravitasi sebuah [[planet]] menarik bebatuan di [[luar angkasa]].&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.space.com/amp/17661-theory-general-relativity.html Einstein&#039;s Theory of General Relativity: A Simplified Explanation Space]. &#039;&#039;www.space.com&#039;&#039;.&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;[[Massa]] juga berpengaruh pada geometri [[alam semesta]] secara keseluruhan. Kepadatan [[materi]] dan [[energi]] di alam semesta menentukan apakah alam semesta terbuka, tertutup, atau datar. Jika massa jenis sama dengan [[massa kritis]], maka alam semesta memiliki kelengkungan nol; itu datar. Itu bisa dianalogikan alam semesta datar seperti kertas yang membentang tanpa batas ke segala arah. Alam semesta dengan kepadatan lebih besar dari kepadatan kritis memiliki kelengkungan positif, menciptakan alam semesta tertutup yang dapat dibayangkan seperti permukaan sebuah bola. Dan jika kepadatan alam semesta kurang dari kepadatan kritis, maka alam semesta terbuka dan memiliki kelengkungan negatif, seperti permukaan pelana.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;[https://skyandtelescope.org/astronomy-resources/curvature-of-spacece/ Curvature of Space Is space flat or curved?]. &#039;&#039;Sky &amp;amp; Telescope&#039;&#039;. 2014-08-08.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ketika sedang mengerjakan persamaan untuk teori relativitas umumnya, Einstein menyadari bahwa benda masif menyebabkan distorsi dalam ruang waktu. Bayangkan meletakkan tubuh besar dalam trampolin. Sebuah kelereng yang berguling-guling di tepinya akan berputar ke dalam menuju titik, ditarik dengan cara yang sama seperti gravitasi sebuah [[planet]] menarik bebatuan di [[luar angkasa]]. [[Massa]] juga berpengaruh pada geometri [[alam semesta]] secara keseluruhan. Kepadatan [[materi]] dan [[energi]] di alam semesta menentukan apakah alam semesta terbuka, tertutup, atau datar. Jika massa jenis sama dengan [[massa kritis]], maka alam semesta memiliki kelengkungan nol; itu datar. Itu bisa dianalogikan alam semesta datar seperti kertas yang membentang tanpa batas ke segala arah. Alam semesta dengan kepadatan lebih besar dari kepadatan kritis memiliki kelengkungan positif, menciptakan alam semesta tertutup yang dapat dibayangkan seperti permukaan sebuah bola. Dan jika kepadatan alam semesta kurang dari kepadatan kritis, maka alam semesta terbuka dan memiliki kelengkungan negatif, seperti permukaan pelana.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Referensi ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Referensi ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== Sumber dan atribusi ==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Konten artikel ini diadaptasi dari [https://id.wikipedia.org/w/index.php?title=Kelengkungan+ruang-waktu&amp;amp;oldid=26817558 Wikipedia bahasa Indonesia], revisi 26817558 (2025-01-20T11:12:28Z), yang tersedia berdasarkan lisensi Creative Commons Atribusi-BerbagiSerupa (CC BY-SA). Gambar pada artikel ini bersumber dari Wikimedia Commons dan mengikuti ketentuan lisensi masing-masing berkas. Mohon gunakan konten dan media secara bijak serta sesuai dengan ketentuan lisensi yang berlaku.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== Sumber dan atribusi ==&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;!&lt;/ins&gt;-- &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;WIKI_UNISSULA_PRESENTATION_V4 &lt;/ins&gt;--&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Konten artikel ini diadaptasi dari [https://id.wikipedia.org/w/index.php?title=Kelengkungan+ruang&lt;/del&gt;-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;waktu&amp;amp;oldid=26817558 Wikipedia bahasa Indonesia], revisi 26817558 (2025&lt;/del&gt;-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;01&lt;/del&gt;-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;20T11:12:28Z), yang tersedia berdasarkan lisensi Creative Commons Atribusi&lt;/del&gt;-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;BerbagiSerupa (CC BY-SA). Mohon gunakan konten ini secara bijak serta sesuai dengan ketentuan lisensi yang berlaku.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Maintenance script</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.unissula.ac.id/index.php?title=Kelengkungan_ruang-waktu&amp;diff=11966&amp;oldid=prev</id>
		<title>Maintenance script: Impor teks terkontrol dari Wikipedia bahasa Indonesia; revisi 26817558; atribusi sumber disertakan.</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.unissula.ac.id/index.php?title=Kelengkungan_ruang-waktu&amp;diff=11966&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-08-25T22:41:03Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Impor teks terkontrol dari Wikipedia bahasa Indonesia; revisi 26817558; atribusi sumber disertakan.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Halaman baru&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;Dalam teori [[relativitas umum]] &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Kelengkungan ruang waktu&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ([[bahasa Inggris]]: &amp;#039;&amp;#039;Curvature of Spacetime&amp;#039;&amp;#039;) adalah [[ruang waktu]] melengkung yang disebabkan oleh objek masif, dan efek lengkungan pada objek itulah yang disebut [[gravitasi]]. Jadi, secara lokal, ruang waktu melengkung di sekitar objek yang bermassa. Ini juga dapat disebabkan oleh [[gelombang gravitasi]] (riak dalam ruang-waktu) dihasilkan dari peristiwa [[astrofisika]] seperti [[tabrakan bintang]], yang menyebabkan perubahan kecil dalam gravitasi dan meregangkan serta memperpendek jarak di [[Bumi]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ide kelengkungan ruang-waktu berawal dari [[matematika]]. Saat mencari matematika yang dapat mewujudkan Prinsip Kesetaraannya, [[Einstein]] diarahkan ke [[Persamaan Riemannian|persamaan geometri Riemannian]]. Dan, persamaan ini menggambarkan kelengkungan empat dimensi, bagi mereka yang dapat memvisualisasikannya. Soalnya, ahli matematika tidak dibatasi oleh kendala fisik; persamaan yang memiliki arti fisik dalam tiga dimensi dapat digeneralisasikan secara [[aljabar]] ke seluruh dimensi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Konsep ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Prinsip Einstein merinci bagaimana gravitasi mengganggu ruang dan waktu. Salah satu manifestasinya yang paling menarik adalah [[Dilatasi waktu|pelebaran waktu]] akibat gravitasi. Efek ini telah dibuktikan dengan membandingkan jam dengan ketinggian yang berbeda seperti di pegunungan, di lembah, dan luar angkasa. Einstein tidak pernah benar-benar memperhatikan geometri [[medan gravitasi]] atau (selanjutnya) [[medan elektromagnetik]]; memang, dia berpikir bahwa pernyataan Relativitas Umum membuat geometri gravitasi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Dalam penjelasan klasik gravitasi Newton, bumi ingin bergerak secara [[inersia]], yaitu seragam dalam garis lurus. Gaya gravitasi dari [[matahari]] membelokkannya dan menyebabkannya bergerak dalam [[orbit elips]] mengelilingi matahari. [[Teori relativitas]] umum Einstein 1915 menyatakan bahwa apa yang dirasakan sebagai gravitasi muncul dari kelengkungan ruang-waktu oleh materi dan energi. Dalam teori Einstein, kehadiran matahari mengganggu - yaitu, kurva - struktur ruang-waktu. Bumi kemudian hanya bergerak secara inersia di ruang waktu baru yang terganggu ini. Ia mengikuti lintasan inersia, tetapi lintasan itu telah terdistorsi sehingga ia berakhir di elips di ruang sekitar matahari; atau, lebih tepatnya, lintasan heliks yang mengelilingi [[garis dunia]] matahari dalam ruang waktu.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Efek ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ketika sedang mengerjakan persamaan untuk teori relativitas umumnya, Einstein menyadari bahwa benda masif menyebabkan distorsi dalam ruang waktu. Bayangkan meletakkan tubuh besar dalam trampolin. Sebuah kelereng yang berguling-guling di tepinya akan berputar ke dalam menuju titik, ditarik dengan cara yang sama seperti gravitasi sebuah [[planet]] menarik bebatuan di [[luar angkasa]]. [[Massa]] juga berpengaruh pada geometri [[alam semesta]] secara keseluruhan. Kepadatan [[materi]] dan [[energi]] di alam semesta menentukan apakah alam semesta terbuka, tertutup, atau datar. Jika massa jenis sama dengan [[massa kritis]], maka alam semesta memiliki kelengkungan nol; itu datar. Itu bisa dianalogikan alam semesta datar seperti kertas yang membentang tanpa batas ke segala arah. Alam semesta dengan kepadatan lebih besar dari kepadatan kritis memiliki kelengkungan positif, menciptakan alam semesta tertutup yang dapat dibayangkan seperti permukaan sebuah bola. Dan jika kepadatan alam semesta kurang dari kepadatan kritis, maka alam semesta terbuka dan memiliki kelengkungan negatif, seperti permukaan pelana.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Referensi ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Sumber dan atribusi ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Konten artikel ini diadaptasi dari [https://id.wikipedia.org/w/index.php?title=Kelengkungan+ruang-waktu&amp;amp;oldid=26817558 Wikipedia bahasa Indonesia], revisi 26817558 (2025-01-20T11:12:28Z), yang tersedia berdasarkan lisensi Creative Commons Atribusi-BerbagiSerupa (CC BY-SA). Mohon gunakan konten ini secara bijak serta sesuai dengan ketentuan lisensi yang berlaku.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Maintenance script</name></author>
	</entry>
</feed>