<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="id">
	<id>https://wiki.unissula.ac.id/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Lampu_sumpu</id>
	<title>Lampu sumpu - Riwayat revisi</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wiki.unissula.ac.id/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Lampu_sumpu"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.unissula.ac.id/index.php?title=Lampu_sumpu&amp;action=history"/>
	<updated>2026-09-16T11:05:57Z</updated>
	<subtitle>Riwayat revisi halaman ini di wiki</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.46.0</generator>
	<entry>
		<id>https://wiki.unissula.ac.id/index.php?title=Lampu_sumpu&amp;diff=18639&amp;oldid=prev</id>
		<title>Maintenance script: Presentation V4: sitasi, referensi, Math, Wikimedia Commons, dan atribusi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.unissula.ac.id/index.php?title=Lampu_sumpu&amp;diff=18639&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-08-27T14:02:16Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Presentation V4: sitasi, referensi, Math, Wikimedia Commons, dan atribusi&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw-interface=&quot;&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;id&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Revisi sebelumnya&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Revisi per 27 Agustus 2026 14.02&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Baris 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Baris 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;&#039;Lampu sumpu&#039;&#039;&#039; &lt;/del&gt;(&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;bahasa Inggris : &#039;&#039;rushlight&#039;&#039;&lt;/del&gt;) &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;adalah jenis [[lilin]] atau [[obor]] mini yang dibuat dengan merendam [[empulur]] kering [[Juncaceae&lt;/del&gt;|&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;tanaman &lt;/del&gt;sumpu]] &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;dalam lemak atau minyak. Selama beberapa abad, lampu sumpu merupakan sumber penerangan buatan yang umum bagi orang miskin di seluruh Kepulauan Inggris.  Pembuatannya sangat murah. Penulis esai Inggris [[William Cobbett]] menulis, &quot;Lampu sumpu ini hampir tidak memerlukan biaya produksi dan diyakini memberikan penerangan yang lebih baik daripada beberapa lilin yang dibuat dengan buruk.&quot;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[File:Rushlight_with_pest_holes_in_base_-_DPLA_-_a0a29190a0bb7b4c9cbf53fe9490ce07_&lt;/ins&gt;(&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;cropped&lt;/ins&gt;)&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;.jpg|thumb|right|280px&lt;/ins&gt;|&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Lampu &lt;/ins&gt;sumpu &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;dengan alas kayu&lt;/ins&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Salah satu keterangan tercetak paling awal tentang lampu &lt;/del&gt;sumpu &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ditulis oleh ahli barang antik &lt;/del&gt;Inggris [[&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;John Aubrey&lt;/del&gt;]] &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;pada tahun 1673. Pendeta &lt;/del&gt;[[&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Gilbert White&lt;/del&gt;]] &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;memberikan deskripsi rinci tentang pembuatan &lt;/del&gt;lampu sumpu &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;dalam &#039;&#039;&lt;/del&gt;[[&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;The Natural History and Antiquities of Selborne&lt;/del&gt;]]&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;&lt;/del&gt;, &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Surat XXVI (1789). &lt;/del&gt;Lampu sumpu &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;masih digunakan di pedesaan Inggris hingga akhir abad ke&lt;/del&gt;-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;19&lt;/del&gt;, &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;dan mengalami kebangkitan sementara selama Perang Dunia II&lt;/del&gt;. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; Di beberapa bagian Wales, penggunaan lampu sumpu berlanjut hingga pertengahan abad ke&lt;/del&gt;-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;20&lt;/del&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;&#039;Lampu &lt;/ins&gt;sumpu&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;&#039; (bahasa &lt;/ins&gt;Inggris &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;: &#039;&#039;rushlight&#039;&#039;) adalah jenis [[lilin]] atau [[obor]] mini yang dibuat dengan merendam &lt;/ins&gt;[[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;empulur&lt;/ins&gt;]] &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;kering &lt;/ins&gt;[[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Juncaceae|tanaman sumpu&lt;/ins&gt;]] &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;dalam lemak atau minyak. Selama beberapa abad, &lt;/ins&gt;lampu sumpu &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;merupakan sumber penerangan buatan yang umum bagi orang miskin di seluruh Kepulauan Inggris. &amp;lt;ref&amp;gt;Gertrude Jekyll. [https://archive.org/details/oldwestsurreyso00jekygoog Old West Surrey: Some Notes and Memories]. Longmans, Green, and Co. 1904. hlm. [https://archive.org/details/oldwestsurreyso00jekygoog/page/n126 101].&amp;lt;/ref&amp;gt; Pembuatannya sangat murah. Penulis esai Inggris &lt;/ins&gt;[[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;William Cobbett&lt;/ins&gt;]] &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;menulis&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&quot;&lt;/ins&gt;Lampu sumpu &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ini hampir tidak memerlukan biaya produksi dan diyakini memberikan penerangan yang lebih baik daripada beberapa lilin yang dibuat dengan buruk.&quot; &amp;lt;ref&amp;gt;quoted in Nian&lt;/ins&gt;-&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Sheng Huang. [https://books.google.com/books?id=OAUNAAAAIAAJ Franklin&#039;s Father Josiah: Life of a Colonial Boston Tallow Chandler&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;1657-1745]. American Philosophical Society. 2000&lt;/ins&gt;. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ISBN 978-0-87169-903&lt;/ins&gt;-&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;9&lt;/ins&gt;.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Tidak jelas apakah &lt;/del&gt;lampu sumpu &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;pernah populer di Amerika Serikat dan Kanada&lt;/del&gt;. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Dudukan &lt;/del&gt;lampu sumpu &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;antik kadang&lt;/del&gt;-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;kadang ditemukan di Amerika Utara&lt;/del&gt;, &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;tetapi sebagian besar mungkin diimpor dari Inggris; &quot;tidak ada yang diketahui memiliki tanda pandai besi Amerika&lt;/del&gt;.&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&quot;  &lt;/del&gt;Di &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;New England&lt;/del&gt;, &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&quot;&lt;/del&gt;lampu sumpu &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;jarang digunakan atau bahkan tidak digunakan sama sekali pada masa kolonial&lt;/del&gt;.&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&quot;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Salah satu keterangan tercetak paling awal tentang &lt;/ins&gt;lampu sumpu &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ditulis oleh ahli barang antik Inggris [[John Aubrey]] pada tahun 1673&lt;/ins&gt;. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Pendeta [[Gilbert White]] memberikan deskripsi rinci tentang pembuatan &lt;/ins&gt;lampu sumpu &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;dalam &#039;&#039;[[The Natural History and Antiquities of Selborne]]&#039;&#039;, Surat XXVI (1789). Lampu sumpu masih digunakan di pedesaan Inggris hingga akhir abad ke&lt;/ins&gt;-&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;19&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;dan mengalami kebangkitan sementara selama Perang Dunia II. &amp;lt;ref&amp;gt;Richard Mabey. [https://archive.org/details/plantswithpurpos0000mabe Plants with a Purpose: A Guide to the Everyday Uses of Wild Plants]. Collins. 1977. ISBN 978-0-00-219117-3&lt;/ins&gt;.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;Di &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;beberapa bagian Wales&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;penggunaan &lt;/ins&gt;lampu sumpu &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;berlanjut hingga pertengahan abad ke-20. &amp;lt;ref&amp;gt;David J. Eveleigh. [https://archive.org/details/candlelighting0000evel Candle Lighting]. Shire Books. 2003&lt;/ins&gt;.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Lampu sumpu tidak boleh disamakan dengan lilin sumpu, meskipun kata terakhir ini tercatat untuk hal yang sama pada awal tahun 1590-an. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; &lt;/del&gt;Lilin sumpu adalah lilin biasa (balok atau silinder lemak atau lilin) yang menggunakan sepotong rumput sebagai sumbu. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; &lt;/del&gt;Sebaliknya, lampu sumpu adalah potongan serat tumbuhan yang diresapi dengan [[Gajih|lemak]] atau minyak. Sumbu tidak terpisah dari bahan bakar pada lampu sumpu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Tidak jelas apakah lampu sumpu pernah populer di Amerika Serikat dan Kanada. Dudukan lampu sumpu antik kadang-kadang ditemukan di Amerika Utara, tetapi sebagian besar mungkin diimpor dari Inggris; &quot;tidak ada yang diketahui memiliki tanda pandai besi Amerika.&quot; &amp;lt;ref&amp;gt;William C. Ketchum. [https://archive.org/details/catalogofamerica0000ketc The Catalog of American Antiques]. Rutledge Books. 1977.&amp;lt;/ref&amp;gt; Di New England, &quot;lampu sumpu jarang digunakan atau bahkan tidak digunakan sama sekali pada masa kolonial.&quot; &amp;lt;ref&amp;gt;Lawrence S. Cooke. &#039;&#039;Lighting in America: From Colonial Rushlights to Victorian Chandeliers&#039;&#039;. Main Street Press. 1976.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Lampu sumpu tidak boleh disamakan dengan lilin sumpu, meskipun kata terakhir ini tercatat untuk hal yang sama pada awal tahun 1590-an. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.etymonline.com/search?q=Rushlight rushlight Search Online Etymology Dictionary]. &#039;&#039;www.etymonline.com&#039;&#039;.&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;Lilin sumpu adalah lilin biasa (balok atau silinder lemak atau lilin) yang menggunakan sepotong rumput sebagai sumbu. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;[https://books.google.com/books?id=GEYLAAAAYAAJ&amp;amp;pg=PA382 Collections Historical &amp;amp; Archaeological Relating to Montgomeryshire]. The Club. 1889. Vol. XXIII.&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;Sebaliknya, lampu sumpu adalah potongan serat tumbuhan yang diresapi dengan [[Gajih|lemak]] atau minyak. Sumbu tidak terpisah dari bahan bakar pada lampu sumpu.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Persiapan ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Persiapan ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Batang rumput sumpu yang sudah matang dikumpulkan pada musim panas atau musim gugur. [[Epidermis (tumbuhan)|Kulit ari]] hijau atau kulit setiap batang dikupas dengan hati-hati untuk memperlihatkan empulur bagian dalam, tetapi satu jalur kulit memanjang dibiarkan tetap di tempatnya untuk memberikan dukungan bagi empulur yang rapuh. Setelah dikeringkan, rumput sumpu kemudian direndam dalam [[lemak]] atau minyak rumah tangga yang tersedia. Lemak daging babi biasanya digunakan, tetapi lemak domba dianggap yang terbaik oleh sebagian orang, sebagian karena lemak tersebut mengering menjadi tekstur yang lebih keras dan tidak berantakan dibandingkan lemak lainnya.  Sedikit lilin lebah yang ditambahkan ke dalam lemak akan menyebabkan rumput sumpu terbakar lebih lama. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; &lt;/del&gt;Di pulau-pulau Atlantik yang lebih terpencil seperti St Kilda, [[minyak perut]] yang dihasilkan oleh [[Petrel-camar|burung fulmar]] digunakan.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Batang rumput sumpu yang sudah matang dikumpulkan pada musim panas atau musim gugur. [[Epidermis (tumbuhan)|Kulit ari]] hijau atau kulit setiap batang dikupas dengan hati-hati untuk memperlihatkan empulur bagian dalam, tetapi satu jalur kulit memanjang dibiarkan tetap di tempatnya untuk memberikan dukungan bagi empulur yang rapuh. Setelah dikeringkan, rumput sumpu kemudian direndam dalam [[lemak]] atau minyak rumah tangga yang tersedia. Lemak daging babi biasanya digunakan, tetapi lemak domba dianggap yang terbaik oleh sebagian orang, sebagian karena lemak tersebut mengering menjadi tekstur yang lebih keras dan tidak berantakan dibandingkan lemak lainnya.  Sedikit lilin lebah yang ditambahkan ke dalam lemak akan menyebabkan rumput sumpu terbakar lebih lama. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Gilbert White. [https://archive.org/details/naturalhistorya00delagoog Natural History and Antiquities of Selborne]. Macmillan and Company. 1875. hlm. [https://archive.org/details/naturalhistorya00delagoog/page/n242 195].&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;Di pulau-pulau Atlantik yang lebih terpencil seperti St Kilda, [[minyak perut]] yang dihasilkan oleh [[Petrel-camar|burung fulmar]] digunakan. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Thomas Bewick. &#039;&#039;A History of British Birds, volume II, Water Birds&#039;&#039;. 1847. hlm. 226.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Referensi ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Referensi ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== Sumber dan atribusi ==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Konten artikel ini diadaptasi dari [https://id.wikipedia.org/w/index.php?title=Lampu+sumpu&amp;amp;oldid=29437363 Wikipedia bahasa Indonesia], revisi 29437363 (2026-07-09T21:46:27Z), yang tersedia berdasarkan lisensi Creative Commons Atribusi-BerbagiSerupa (CC BY-SA). Gambar pada artikel ini bersumber dari Wikimedia Commons dan mengikuti ketentuan lisensi masing-masing berkas. Mohon gunakan konten dan media secara bijak serta sesuai dengan ketentuan lisensi yang berlaku.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== Sumber dan atribusi ==&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;!&lt;/ins&gt;-- &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;WIKI_UNISSULA_PRESENTATION_V4 &lt;/ins&gt;--&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Konten artikel ini diadaptasi dari [https://id.wikipedia.org/w/index.php?title=Lampu+sumpu&amp;amp;oldid=29437363 Wikipedia bahasa Indonesia], revisi 29437363 (2026&lt;/del&gt;-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;07&lt;/del&gt;-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;09T21:46:27Z), yang tersedia berdasarkan lisensi Creative Commons Atribusi&lt;/del&gt;-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;BerbagiSerupa (CC BY&lt;/del&gt;-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;SA). Mohon gunakan konten ini secara bijak serta sesuai dengan ketentuan lisensi yang berlaku.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Maintenance script</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.unissula.ac.id/index.php?title=Lampu_sumpu&amp;diff=18239&amp;oldid=prev</id>
		<title>Maintenance script: Impor teks terkontrol dari Wikipedia bahasa Indonesia; revisi 29437363; atribusi sumber disertakan.</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.unissula.ac.id/index.php?title=Lampu_sumpu&amp;diff=18239&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-08-27T13:27:11Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Impor teks terkontrol dari Wikipedia bahasa Indonesia; revisi 29437363; atribusi sumber disertakan.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Halaman baru&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Lampu sumpu&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (bahasa Inggris : &amp;#039;&amp;#039;rushlight&amp;#039;&amp;#039;) adalah jenis [[lilin]] atau [[obor]] mini yang dibuat dengan merendam [[empulur]] kering [[Juncaceae|tanaman sumpu]] dalam lemak atau minyak. Selama beberapa abad, lampu sumpu merupakan sumber penerangan buatan yang umum bagi orang miskin di seluruh Kepulauan Inggris.  Pembuatannya sangat murah. Penulis esai Inggris [[William Cobbett]] menulis, &amp;quot;Lampu sumpu ini hampir tidak memerlukan biaya produksi dan diyakini memberikan penerangan yang lebih baik daripada beberapa lilin yang dibuat dengan buruk.&amp;quot;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Salah satu keterangan tercetak paling awal tentang lampu sumpu ditulis oleh ahli barang antik Inggris [[John Aubrey]] pada tahun 1673. Pendeta [[Gilbert White]] memberikan deskripsi rinci tentang pembuatan lampu sumpu dalam &amp;#039;&amp;#039;[[The Natural History and Antiquities of Selborne]]&amp;#039;&amp;#039;, Surat XXVI (1789). Lampu sumpu masih digunakan di pedesaan Inggris hingga akhir abad ke-19, dan mengalami kebangkitan sementara selama Perang Dunia II.  Di beberapa bagian Wales, penggunaan lampu sumpu berlanjut hingga pertengahan abad ke-20.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tidak jelas apakah lampu sumpu pernah populer di Amerika Serikat dan Kanada. Dudukan lampu sumpu antik kadang-kadang ditemukan di Amerika Utara, tetapi sebagian besar mungkin diimpor dari Inggris; &amp;quot;tidak ada yang diketahui memiliki tanda pandai besi Amerika.&amp;quot;  Di New England, &amp;quot;lampu sumpu jarang digunakan atau bahkan tidak digunakan sama sekali pada masa kolonial.&amp;quot;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Lampu sumpu tidak boleh disamakan dengan lilin sumpu, meskipun kata terakhir ini tercatat untuk hal yang sama pada awal tahun 1590-an.  Lilin sumpu adalah lilin biasa (balok atau silinder lemak atau lilin) yang menggunakan sepotong rumput sebagai sumbu.  Sebaliknya, lampu sumpu adalah potongan serat tumbuhan yang diresapi dengan [[Gajih|lemak]] atau minyak. Sumbu tidak terpisah dari bahan bakar pada lampu sumpu.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Persiapan ==&lt;br /&gt;
Batang rumput sumpu yang sudah matang dikumpulkan pada musim panas atau musim gugur. [[Epidermis (tumbuhan)|Kulit ari]] hijau atau kulit setiap batang dikupas dengan hati-hati untuk memperlihatkan empulur bagian dalam, tetapi satu jalur kulit memanjang dibiarkan tetap di tempatnya untuk memberikan dukungan bagi empulur yang rapuh. Setelah dikeringkan, rumput sumpu kemudian direndam dalam [[lemak]] atau minyak rumah tangga yang tersedia. Lemak daging babi biasanya digunakan, tetapi lemak domba dianggap yang terbaik oleh sebagian orang, sebagian karena lemak tersebut mengering menjadi tekstur yang lebih keras dan tidak berantakan dibandingkan lemak lainnya.  Sedikit lilin lebah yang ditambahkan ke dalam lemak akan menyebabkan rumput sumpu terbakar lebih lama.  Di pulau-pulau Atlantik yang lebih terpencil seperti St Kilda, [[minyak perut]] yang dihasilkan oleh [[Petrel-camar|burung fulmar]] digunakan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Referensi ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Sumber dan atribusi ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Konten artikel ini diadaptasi dari [https://id.wikipedia.org/w/index.php?title=Lampu+sumpu&amp;amp;oldid=29437363 Wikipedia bahasa Indonesia], revisi 29437363 (2026-07-09T21:46:27Z), yang tersedia berdasarkan lisensi Creative Commons Atribusi-BerbagiSerupa (CC BY-SA). Mohon gunakan konten ini secara bijak serta sesuai dengan ketentuan lisensi yang berlaku.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Maintenance script</name></author>
	</entry>
</feed>