<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="id">
	<id>https://wiki.unissula.ac.id/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Materi_eksotis</id>
	<title>Materi eksotis - Riwayat revisi</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wiki.unissula.ac.id/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Materi_eksotis"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.unissula.ac.id/index.php?title=Materi_eksotis&amp;action=history"/>
	<updated>2026-09-16T03:10:52Z</updated>
	<subtitle>Riwayat revisi halaman ini di wiki</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.46.0</generator>
	<entry>
		<id>https://wiki.unissula.ac.id/index.php?title=Materi_eksotis&amp;diff=13103&amp;oldid=prev</id>
		<title>Maintenance script: Presentation V4: sitasi, referensi, Math, Wikimedia Commons, dan atribusi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.unissula.ac.id/index.php?title=Materi_eksotis&amp;diff=13103&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-08-26T04:03:14Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Presentation V4: sitasi, referensi, Math, Wikimedia Commons, dan atribusi&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw-interface=&quot;&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;id&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Revisi sebelumnya&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Revisi per 26 Agustus 2026 04.03&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Baris 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Baris 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;Materi eksotis&#039;&#039;&#039; adalah [[materi]] yang memiliki sifat aneh dan melanggar [[kondisi energi]] lemah. Materi eksotis pertama kali diteorikan secara kolaboratif oleh [[Einstein]] dan [[Satyendra Nath Bose]] pada awal 1920-an sebagai [[keadaan materi]] kelima (bersama [[padat]], [[cairan]], [[gas]], dan [[plasma]]), diciptakan di laboratorium Atom Dingin di atas kapal [[ISS]]. Dalam lingkungan ini, atom diperlambat dengan [[sinar]] [[laser]] (proses yang dikenal sebagai &#039;[[pendinginan laser]]&#039;) dan suhunya dikurangi hingga [[nol mutlak]]. Perubahan keadaan yang hasilnya dikenal sebagai [[kondensat Bose-Einstein]].&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;Materi eksotis&#039;&#039;&#039; adalah [[materi]] yang memiliki sifat aneh dan melanggar [[kondisi energi]] lemah.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Dan N. Vollick. [https://link.aps.org/doi/10.1103/PhysRevD.56.4720 How to produce exotic matter using classical fields]. &#039;&#039;Physical Review D&#039;&#039;. 1997-10-15. Vol. 56 (8). hlm. 4720–4723. doi:10.1103/PhysRevD.56.4720.&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;Materi eksotis pertama kali diteorikan secara kolaboratif oleh [[Einstein]] dan [[Satyendra Nath Bose]] pada awal 1920-an sebagai [[keadaan materi]] kelima (bersama [[padat]], [[cairan]], [[gas]], dan [[plasma]]), diciptakan di laboratorium Atom Dingin di atas kapal [[ISS]]. Dalam lingkungan ini, atom diperlambat dengan [[sinar]] [[laser]] (proses yang dikenal sebagai &#039;[[pendinginan laser]]&#039;) dan suhunya dikurangi hingga [[nol mutlak]]. Perubahan keadaan yang hasilnya dikenal sebagai [[kondensat Bose-Einstein]].&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Max Gorynski. [https://medium.com/wonk-bridge/what-the-creation-of-exotic-matter-on-the-iss-means-for-the-future-of-science-952e33d82c93 What the Creation of Exotic Matter on the ISS Means for the Future of Science]. &#039;&#039;Medium&#039;&#039;. 2020-06-26.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Gas superdingin inilah yang dibicarakan Bose dan Einstein - materi eksotis yang tidak lagi menunjukkan perilaku yang umum pada atom, melainkan ada dalam satu [[keadaan kuantum]]. Inilah yang menyebabkan &#039;eksotisme&#039; [[atom]] ini; mereka tidak dapat dibedakan sebagai partikel individu. Sebaliknya, mereka telah invidualitas mereka, dan mulai bertindak lebih seperti [[gelombang]]. Misalnya, sebuah studi bekerja dengan apa yang disebut [[superfluida]], [[isotop]] [[helium]] yang sifat kuantumnya memungkinkan mereka untuk melawan [[gravitasi]], melarikan diri dari wadah dengan merayap ke atas dan melewati dinding.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Gas superdingin inilah yang dibicarakan Bose dan Einstein - materi eksotis yang tidak lagi menunjukkan perilaku yang umum pada atom, melainkan ada dalam satu [[keadaan kuantum]]. Inilah yang menyebabkan &#039;eksotisme&#039; [[atom]] ini; mereka tidak dapat dibedakan sebagai partikel individu. Sebaliknya, mereka telah invidualitas mereka, dan mulai bertindak lebih seperti [[gelombang]].&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Max Gorynski. [https://medium.com/wonk-bridge/what-the-creation-of-exotic-matter-on-the-iss-means-for-the-future-of-science-952e33d82c93 What the Creation of Exotic Matter on the ISS Means for the Future of Science]. &#039;&#039;Medium&#039;&#039;. 2020-06-26.&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;Misalnya, sebuah studi bekerja dengan apa yang disebut [[superfluida]], [[isotop]] [[helium]] yang sifat kuantumnya memungkinkan mereka untuk melawan [[gravitasi]], melarikan diri dari wadah dengan merayap ke atas dan melewati dinding.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Robert Matthews. [https://www.sciencefocus.com/space/what-is-exotic-matter/amp/ What is exotic matter?]. &#039;&#039;www.sciencefocus.com&#039;&#039;.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Materi eksotis sulit untuk menyelamatkan definisi diskrit, karena ada sejumlah jenis yang diusulkan. Yang utama adalah sebagai berikut:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Materi eksotis sulit untuk menyelamatkan definisi diskrit, karena ada sejumlah jenis yang diusulkan. Yang utama adalah sebagai berikut:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* Materi eksotis muncul sebagai sumber [[kelengkungan negatif]] dan [[percepatan perluasan alam semesta]] dan [[Anti-gravitasi|antigravitasi]], [[kerapatan energi negatif]], [[suhu negatif]], dan/atau [[entropi negatif]]. Materi eksotis, dalam keadaan serupa digunakan sebagai istilah umum untuk pada bentuk materi apapun yang kurang dipahami, seperti [[materi gelap]] atau [[materi cermin]].&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* Materi eksotis muncul sebagai sumber [[kelengkungan negatif]] dan [[percepatan perluasan alam semesta]] dan [[Anti-gravitasi|antigravitasi]], [[kerapatan energi negatif]], [[suhu negatif]], dan/atau [[entropi negatif]].&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Sung-Won Kim. [https://www.researchgate.net/deref/http://dx.doi.org/10.3938/jkps.54.2196 The Physical Properties of Exotic Matter]. &#039;&#039;ResearchGate&#039;&#039;. June 2009. doi:10.3938/jkps.54.2196.&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;Materi eksotis, dalam keadaan serupa digunakan sebagai istilah umum untuk pada bentuk materi apapun yang kurang dipahami, seperti [[materi gelap]] atau [[materi cermin]].&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Max Gorynski. [https://medium.com/wonk-bridge/what-the-creation-of-exotic-matter-on-the-iss-means-for-the-future-of-science-952e33d82c93 What the Creation of Exotic Matter on the ISS Means for the Future of Science]. &#039;&#039;Medium&#039;&#039;. 2020-06-26.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* Materi eksotis yang menganut prinsip fisika arus utama, namun terwujud dalam bentuk yang sangat jarang ditemui, seperti cairan putaran kuantum, materi fotonik, atau kondensat Bose-Einstein yang berhasil diproduksi di ISS.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* Materi eksotis yang menganut prinsip fisika arus utama, namun terwujud dalam bentuk yang sangat jarang ditemui, seperti cairan putaran kuantum, materi fotonik, atau kondensat Bose-Einstein yang berhasil diproduksi di ISS.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Max Gorynski. [https://medium.com/wonk-bridge/what-the-creation-of-exotic-matter-on-the-iss-means-for-the-future-of-science-952e33d82c93 What the Creation of Exotic Matter on the ISS Means for the Future of Science]. &#039;&#039;Medium&#039;&#039;. 2020-06-26.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Tetapi bentuk paling aneh dari materi eksotis adalah yang diselidiki oleh para kosmolog, seperti identitas sebenarnya dari apa yang disebut [[materi gelap]]. Hal ini secara luas dianggap meliputi [[galaksi]], dan dianggap sebagai suatu partikel eksotis yang tidak seperti [[proton]], [[neutron]], dan [[elektron]] penyusun materi standar. Dan yang lainnya adalah [[supernova]] pembentuk [[lubang hitam]].&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Tetapi bentuk paling aneh dari materi eksotis adalah yang diselidiki oleh para kosmolog, seperti identitas sebenarnya dari apa yang disebut [[materi gelap]]. Hal ini secara luas dianggap meliputi [[galaksi]], dan dianggap sebagai suatu partikel eksotis yang tidak seperti [[proton]], [[neutron]], dan [[elektron]] penyusun materi standar.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Robert Matthews. [https://www.sciencefocus.com/space/what-is-exotic-matter/amp/ What is exotic matter?]. &#039;&#039;www.sciencefocus.com&#039;&#039;.&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;Dan yang lainnya adalah [[supernova]] pembentuk [[lubang hitam]].&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Ken&#039;ichiro Nakazato. [https://www.cambridge.org/core/journals/proceedings-of-the-international-astronomical-union/article/stellar-core-collapse-and-exotic-matter/A5C615530F42DF15ED5FABAD8AFFC86A Stellar Core Collapse and Exotic Matter]. &#039;&#039;Proceedings of the International Astronomical Union&#039;&#039;. 2011/04. Vol. 7 (S279). hlm. 367–368. doi:10.1017/S1743921312013385.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Sifat ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Sifat ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Relativitas umum]] tidak dapat menjelaskan materi eksotis -  menurut relativitas umum, materi eksotis tidak ada. Materi eksotis itu aneh karena memiliki [[massa negatif]] atau [[energi negatif]], memungkinnya bertindak semacam [[Anti-gravitasi|antigravitasi]]. Sebagai contoh, materi gelap memiliki sifat yang aneh, tidak berinteraksi dengan materi [[barion]], tidak terlihat dan dideteksi, tetapi dapat menghasilkan efek gravitasi yang tampak pada [[galaksi]] dan [[gugus galaksi]].&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Relativitas umum]] tidak dapat menjelaskan materi eksotis -  menurut relativitas umum, materi eksotis tidak ada.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.livescience.com/amp/39159-time-travel-with-wormhole.html Wormhole Is Best Bet for Time Machine, Astrophysicist Says Live Science]. &#039;&#039;www.livescience.com&#039;&#039;.&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;Materi eksotis itu aneh karena memiliki [[massa negatif]] atau [[energi negatif]], memungkinnya bertindak semacam [[Anti-gravitasi|antigravitasi]].&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Marcus Woo. [https://www.bbc.com/future/article/20140326-will-we-ever-travel-in-wormholes Will we ever… travel in wormholes?]. &#039;&#039;www.bbc.com&#039;&#039;.&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;Sebagai contoh, materi gelap memiliki sifat yang aneh, tidak berinteraksi dengan materi [[barion]], tidak terlihat dan dideteksi, tetapi dapat menghasilkan efek gravitasi yang tampak pada [[galaksi]] dan [[gugus galaksi]].&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.nationalgeographic.com/science/space/dark-matter/ Dark Matter and Dark Energy&#039;s Role in the Universe]. &#039;&#039;Science&#039;&#039;. 2017-01-10.&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Materi eksotis dapat melanggar [[hukum fisika]] tertentu. Seperti [[superpadat]], menggabungkan karakteristik padat dari padatan dan aliran cairan pada tingkat atom, sehingga mewujudkan sifat [[superfluiditas]] seperti cairan. Meski begitu, beberapa teori mengizinkan keberadaan materi eksotis, seperti [[efek Casimir]]. Bayangkan dua lembaran logam netral dalam [[ruang hampa]], hampir tetapi tidak cukup untuk menyentuh [[nanometer]]. [[Foton]] yang [[Panjang gelombang|panjang gelombangnya]] tidak sesuai dengan celah akan terpotong, mengurangi [[energi vakum]]; nyatanya celah itu sebenarnya memiliki energi negatif.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Materi eksotis dapat melanggar [[hukum fisika]] tertentu.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;[https://phys.org/news/2009-09-exotic-infinite-source-energy.html Could Exotic Matter Provide an Infinite Source of Energy?]. &#039;&#039;phys.org&#039;&#039;.&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;Seperti [[superpadat]], menggabungkan karakteristik padat dari padatan dan aliran cairan pada tingkat atom, sehingga mewujudkan sifat [[superfluiditas]] seperti cairan.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.sciencealert.com/quantum-gas-reveals-best-evidence-yet-of-exotic-supersolid-state-of-matter/amp We Just Got The Best Evidence Yet of an Exotic &#039;Supersolid&#039; State of Matter]. &#039;&#039;www.sciencealert.com&#039;&#039;.&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;Meski begitu, beberapa teori mengizinkan keberadaan materi eksotis, seperti [[efek Casimir]]. Bayangkan dua lembaran logam netral dalam [[ruang hampa]], hampir tetapi tidak cukup untuk menyentuh [[nanometer]]. [[Foton]] yang [[Panjang gelombang|panjang gelombangnya]] tidak sesuai dengan celah akan terpotong, mengurangi [[energi vakum]]; nyatanya celah itu sebenarnya memiliki energi negatif.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.gizmodo.com.au/2020/05/the-scientists-who-wont-give-up-on-the-warp-drive/ The Scientists Who Won&#039;t Give Up On The Warp Drive]. &#039;&#039;Gizmodo Australia&#039;&#039;. 2020-04-30.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Aplikasi hipotetis ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Aplikasi hipotetis ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Materi eksotis adalah dasar dari banyak kemungkinan teoretis yang menarik, seperti lubang cacing, mesin waktu, dan bahkan yang disebut model [[hari kiamat]] kosmologis doh mana kepadatan energi alam semesta terus meningkat.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Materi eksotis adalah dasar dari banyak kemungkinan teoretis yang menarik, seperti lubang cacing, mesin waktu, dan bahkan yang disebut model [[hari kiamat]] kosmologis doh mana kepadatan energi alam semesta terus meningkat.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;[https://phys.org/news/2009-09-exotic-infinite-source-energy.html Could Exotic Matter Provide an Infinite Source of Energy?]. &#039;&#039;phys.org&#039;&#039;.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== Lubang cacing ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== Lubang cacing ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Untuk menciptakan [[lubang cacing]], dibutuhkan sebuah materi eksotis. Walaupun ada, materi eksotis hanya diamati dalam jumlah yang sangat kecil - tidak cukup untuk membuka lubang cacing. Materi eksotis semacam ini mungkin bersifat antigravitasi dan dibutuhkan, yang pada gilirannya membutuhkan [[Efek kuantum|efek mekanis kuantum]]. Ini mampu menggerakkan lubang cacing yang dapat dilalui.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Untuk menciptakan [[lubang cacing]], dibutuhkan sebuah materi eksotis. Walaupun ada, materi eksotis hanya diamati dalam jumlah yang sangat kecil - tidak cukup untuk membuka lubang cacing.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.livescience.com/amp/39159-time-travel-with-wormhole.html Wormhole Is Best Bet for Time Machine, Astrophysicist Says Live Science]. &#039;&#039;www.livescience.com&#039;&#039;.&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Peter K. F. Kuhfittig. [http://arxiv.org/abs/2008.06728 Noncommutative-geometry wormholes without exotic matter]. &#039;&#039;arXiv:2008.06728 [gr-qc]&#039;&#039;. 2020-08-19.&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;Materi eksotis semacam ini mungkin bersifat antigravitasi dan dibutuhkan, yang pada gilirannya membutuhkan [[Efek kuantum|efek mekanis kuantum]].&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;John L. Friedman. [http://dx.doi.org/10.1103/physrevlett.71.1486 Topological censorship]. &#039;&#039;Physical Review Letters&#039;&#039;. 1993-09-06. Vol. 71 (10). hlm. 1486–1489. doi:10.1103/physrevlett.71.1486.&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;Ini mampu menggerakkan lubang cacing yang dapat dilalui.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Marco Chianese. [https://doi.org/10.1140/epjp/i2017-11475-y Characterising exotic matter driving wormholes]. &#039;&#039;The European Physical Journal Plus&#039;&#039;. 2017-04-12. Vol. 132 (4). hlm. 164. doi:10.1140/epjp/i2017-11475-y.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== Perjalanan waktu ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== Perjalanan waktu ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dan melakukan [[perjalanan waktu]], dibutuhkan sejenis materi eksotis khusus, yang disebut dengan kepadatan [[massa negatif]]. Materi eksotis semacam itu memiliki sifat yang aneh, termasuk bergerak berlawanan arah dengan materi normal saat didorong. Masalahnya adalah [[massa negatif]] tidak diketahui keberadaannya di alam semesta.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dan melakukan [[perjalanan waktu]], dibutuhkan sejenis materi eksotis khusus, yang disebut dengan kepadatan [[massa negatif]]. Materi eksotis semacam itu memiliki sifat yang aneh, termasuk bergerak berlawanan arah dengan materi normal saat didorong. Masalahnya adalah [[massa negatif]] tidak diketahui keberadaannya di alam semesta.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.space.com/amp/21675-time-travel.html Time Travel: Theories, Paradoxes &amp;amp; Possibilities Space]. &#039;&#039;www.space.com&#039;&#039;.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== Teknologi warp ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== Teknologi warp ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dalam relativitas umum, untuk membangun [[teknologi warp]], digunakanlah [[pendorong Alcubierre]]. Teknologi seperti ini membutuhkan penggunaan massa negatif dan energi negatif, dan dapat berjalan lebih cepat dari [[kecepatan cahaya]].&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dalam relativitas umum, untuk membangun [[teknologi warp]], digunakanlah [[pendorong Alcubierre]].&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Gabriele U. Varieschi. [https://www.hindawi.com/journals/isrn/2013/482734/ Conformal Gravity and the Alcubierre Warp Drive Metric]. &#039;&#039;ISRN Astronomy and Astrophysics&#039;&#039;. 2013-01-15.&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;Teknologi seperti ini membutuhkan penggunaan massa negatif dan energi negatif, dan dapat berjalan lebih cepat dari [[kecepatan cahaya]].&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Miguel Alcubierre. [http://dx.doi.org/10.1088/0264-9381/11/5/001 The warp drive: hyper-fast travel within general relativity]. &#039;&#039;Classical and Quantum Gravity&#039;&#039;. 1994-05-01. Vol. 11 (5). hlm. L73–L77. doi:10.1088/0264-9381/11/5/001.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== Referensi ==&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Lihat pula ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Lihat pula ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* [[Antimateri]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* [[Antimateri]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* [[Energi gelap]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* [[Energi gelap]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l41&quot;&gt;Baris 41:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Baris 37:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* [[Materi QCD]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* [[Materi QCD]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== Referensi ==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Sumber dan atribusi ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Sumber dan atribusi ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Konten artikel ini diadaptasi dari [https://id.wikipedia.org/w/index.php?title=Materi+eksotis&amp;amp;oldid=19021139 Wikipedia bahasa Indonesia], revisi 19021139 (2021-08-25T12:27:59Z), yang tersedia berdasarkan lisensi Creative Commons Atribusi-BerbagiSerupa (CC BY-SA). Mohon gunakan konten ini secara bijak serta sesuai dengan ketentuan lisensi yang berlaku.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Konten artikel ini diadaptasi dari [https://id.wikipedia.org/w/index.php?title=Materi+eksotis&amp;amp;oldid=19021139 Wikipedia bahasa Indonesia], revisi 19021139 (2021-08-25T12:27:59Z), yang tersedia berdasarkan lisensi Creative Commons Atribusi-BerbagiSerupa (CC BY-SA). Mohon gunakan konten ini secara bijak serta sesuai dengan ketentuan lisensi yang berlaku.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;!-- WIKI_UNISSULA_PRESENTATION_V4 --&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Maintenance script</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.unissula.ac.id/index.php?title=Materi_eksotis&amp;diff=12704&amp;oldid=prev</id>
		<title>Maintenance script: Impor teks terkontrol dari Wikipedia bahasa Indonesia; revisi 19021139; atribusi sumber disertakan.</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.unissula.ac.id/index.php?title=Materi_eksotis&amp;diff=12704&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-08-26T03:33:25Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Impor teks terkontrol dari Wikipedia bahasa Indonesia; revisi 19021139; atribusi sumber disertakan.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Halaman baru&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Materi eksotis&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; adalah [[materi]] yang memiliki sifat aneh dan melanggar [[kondisi energi]] lemah. Materi eksotis pertama kali diteorikan secara kolaboratif oleh [[Einstein]] dan [[Satyendra Nath Bose]] pada awal 1920-an sebagai [[keadaan materi]] kelima (bersama [[padat]], [[cairan]], [[gas]], dan [[plasma]]), diciptakan di laboratorium Atom Dingin di atas kapal [[ISS]]. Dalam lingkungan ini, atom diperlambat dengan [[sinar]] [[laser]] (proses yang dikenal sebagai &amp;#039;[[pendinginan laser]]&amp;#039;) dan suhunya dikurangi hingga [[nol mutlak]]. Perubahan keadaan yang hasilnya dikenal sebagai [[kondensat Bose-Einstein]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gas superdingin inilah yang dibicarakan Bose dan Einstein - materi eksotis yang tidak lagi menunjukkan perilaku yang umum pada atom, melainkan ada dalam satu [[keadaan kuantum]]. Inilah yang menyebabkan &amp;#039;eksotisme&amp;#039; [[atom]] ini; mereka tidak dapat dibedakan sebagai partikel individu. Sebaliknya, mereka telah invidualitas mereka, dan mulai bertindak lebih seperti [[gelombang]]. Misalnya, sebuah studi bekerja dengan apa yang disebut [[superfluida]], [[isotop]] [[helium]] yang sifat kuantumnya memungkinkan mereka untuk melawan [[gravitasi]], melarikan diri dari wadah dengan merayap ke atas dan melewati dinding.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Materi eksotis sulit untuk menyelamatkan definisi diskrit, karena ada sejumlah jenis yang diusulkan. Yang utama adalah sebagai berikut:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Materi eksotis muncul sebagai sumber [[kelengkungan negatif]] dan [[percepatan perluasan alam semesta]] dan [[Anti-gravitasi|antigravitasi]], [[kerapatan energi negatif]], [[suhu negatif]], dan/atau [[entropi negatif]]. Materi eksotis, dalam keadaan serupa digunakan sebagai istilah umum untuk pada bentuk materi apapun yang kurang dipahami, seperti [[materi gelap]] atau [[materi cermin]].&lt;br /&gt;
* Materi eksotis yang menganut prinsip fisika arus utama, namun terwujud dalam bentuk yang sangat jarang ditemui, seperti cairan putaran kuantum, materi fotonik, atau kondensat Bose-Einstein yang berhasil diproduksi di ISS.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tetapi bentuk paling aneh dari materi eksotis adalah yang diselidiki oleh para kosmolog, seperti identitas sebenarnya dari apa yang disebut [[materi gelap]]. Hal ini secara luas dianggap meliputi [[galaksi]], dan dianggap sebagai suatu partikel eksotis yang tidak seperti [[proton]], [[neutron]], dan [[elektron]] penyusun materi standar. Dan yang lainnya adalah [[supernova]] pembentuk [[lubang hitam]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Sifat ==&lt;br /&gt;
[[Relativitas umum]] tidak dapat menjelaskan materi eksotis -  menurut relativitas umum, materi eksotis tidak ada. Materi eksotis itu aneh karena memiliki [[massa negatif]] atau [[energi negatif]], memungkinnya bertindak semacam [[Anti-gravitasi|antigravitasi]]. Sebagai contoh, materi gelap memiliki sifat yang aneh, tidak berinteraksi dengan materi [[barion]], tidak terlihat dan dideteksi, tetapi dapat menghasilkan efek gravitasi yang tampak pada [[galaksi]] dan [[gugus galaksi]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Materi eksotis dapat melanggar [[hukum fisika]] tertentu. Seperti [[superpadat]], menggabungkan karakteristik padat dari padatan dan aliran cairan pada tingkat atom, sehingga mewujudkan sifat [[superfluiditas]] seperti cairan. Meski begitu, beberapa teori mengizinkan keberadaan materi eksotis, seperti [[efek Casimir]]. Bayangkan dua lembaran logam netral dalam [[ruang hampa]], hampir tetapi tidak cukup untuk menyentuh [[nanometer]]. [[Foton]] yang [[Panjang gelombang|panjang gelombangnya]] tidak sesuai dengan celah akan terpotong, mengurangi [[energi vakum]]; nyatanya celah itu sebenarnya memiliki energi negatif.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Aplikasi hipotetis ==&lt;br /&gt;
Materi eksotis adalah dasar dari banyak kemungkinan teoretis yang menarik, seperti lubang cacing, mesin waktu, dan bahkan yang disebut model [[hari kiamat]] kosmologis doh mana kepadatan energi alam semesta terus meningkat.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Lubang cacing ===&lt;br /&gt;
Untuk menciptakan [[lubang cacing]], dibutuhkan sebuah materi eksotis. Walaupun ada, materi eksotis hanya diamati dalam jumlah yang sangat kecil - tidak cukup untuk membuka lubang cacing. Materi eksotis semacam ini mungkin bersifat antigravitasi dan dibutuhkan, yang pada gilirannya membutuhkan [[Efek kuantum|efek mekanis kuantum]]. Ini mampu menggerakkan lubang cacing yang dapat dilalui.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Perjalanan waktu ===&lt;br /&gt;
Dan melakukan [[perjalanan waktu]], dibutuhkan sejenis materi eksotis khusus, yang disebut dengan kepadatan [[massa negatif]]. Materi eksotis semacam itu memiliki sifat yang aneh, termasuk bergerak berlawanan arah dengan materi normal saat didorong. Masalahnya adalah [[massa negatif]] tidak diketahui keberadaannya di alam semesta.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Teknologi warp ===&lt;br /&gt;
Dalam relativitas umum, untuk membangun [[teknologi warp]], digunakanlah [[pendorong Alcubierre]]. Teknologi seperti ini membutuhkan penggunaan massa negatif dan energi negatif, dan dapat berjalan lebih cepat dari [[kecepatan cahaya]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Referensi ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Lihat pula ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [[Antimateri]]&lt;br /&gt;
* [[Energi gelap]]&lt;br /&gt;
* [[Materi gelap]]&lt;br /&gt;
* [[Teori gravitasi pada antimateri]]&lt;br /&gt;
* [[Materi cermin]]&lt;br /&gt;
* [[Massa negatif]]&lt;br /&gt;
* [[Materi aneh]]&lt;br /&gt;
* [[Materi QCD]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Sumber dan atribusi ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Konten artikel ini diadaptasi dari [https://id.wikipedia.org/w/index.php?title=Materi+eksotis&amp;amp;oldid=19021139 Wikipedia bahasa Indonesia], revisi 19021139 (2021-08-25T12:27:59Z), yang tersedia berdasarkan lisensi Creative Commons Atribusi-BerbagiSerupa (CC BY-SA). Mohon gunakan konten ini secara bijak serta sesuai dengan ketentuan lisensi yang berlaku.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Maintenance script</name></author>
	</entry>
</feed>